ایده‌ی ازدست‌رفته

توجه: خطر لو رفتن داستان فیلم

فقدان فرزند بر اثر حادثه‌ی تصادف، سهمناک‌ترین واقعه‌ای است که ممکن است برای هر پدر و مادری پیش بیاید. ضربه‌ی عاطفی و روانی این فاجعه به قدری هولناک است که در بعضی موارد کار والدین به جنون می‌کشد. چه‌گونه باید با این حادثه روبه‌رو شویم و آسیب بیشتری نبینیم؟ این درخشان‌ترین ایده‌ای است که یک فیلم‌نامه‌نویس انتظارش را دارد. آن هم با جامعه‌ای احساسی و به ‌شدت عاطفی مثل ایران که می‌شود در آن چنین درامی را به حد اعلای خود رساند. البته نه از نوع پر سوز و گداز و اشک‌انگیز، بلکه درامی که از این دام بگریزد و با خرده‌پیرنگ‌ها‌ی متناسبی همراه شود.

داستان فیلم از این قرار است که «دختر جوانی در یک رابطه‌ی اشتباه فرزندی به دنیا می‌آورد و با اصرار و تهدید‌های پدرش، نوزاد را به خانواده‌ای دیگر می‌دهد تا سرپرستی‌اش را به عهده بگیرند. خودش هم به سوئد می‌رود ولی از دور ناظر بزرگ شدن فرزندش است. پسر بزرگ می‌شود و برای تحصیل به خارج از کشور می‌رود. مادر واقعی او را می‌یابد و پس از آشنایی، حقیقت را برای پسر برملا می‌کند. پسر بر اثر تصادف فوت می‌کند و مادر برای شرکت در مراسم به ایران می‌آید و مادر دوم هم شوک‌زده است که چرا حقیقت را به پسرم گفتید؟ البته مادر دوم که پرستار بیمارستان است، پس از سال‌ها انتظار و درمان و نذر و نیاز، باردار هم می‌شود.»

اما متاسفانه این خط داستانی پروپیمان و همه‌ی ایده‌ها و خرده‌پیرنگ‌هایش، در دستان مسعود مددی و میترا تیموریان فیلمنامه‌نویس، به‌ کل از دست رفته است. یکی از نمونه‌های مشابهی که در سینمای جهان می‌توان برای این فیلم یافت، «خانه خرگوش» اثر جان کامرون میچل است که در آن به ‌خوبی فقدان فرزند به نمایش احساسات مادری داغدار تبدیل می‌شود، بدون این‌که فیلم به یک عزاداری طولانی بدل شود و علاوه بر این، امید به زندگی و دوباره برخاستن را در نیمه‌ی دوم به گونه‌ای هنرمندانه به تصویر می‌کشد.

در «گیتا» فقدان فرزند و مرگ ناگهانی‌اش تحت‌الشعاع روبه‌رویی گیتا (مریلا زارعی) با نسترن (سارا بهرامی) قرار می‌گیرد. چنین ضایعه‌ی هولناکی را با چند آمپول مسکن و خواب‌آور پشت سر گذاشتن، واقعا هنر می‌خواهد! انگار شغل پرستاری گیتا و دوستانش فقط برای این منظور در فیلم گنجانده شده است که آن‌ها به گیتا مسکن تزریق کنند تا او بخوابد و مرگ فرزند را تاب بیاورد! به عبارت دیگر، نوع مواجهه با این حادثه‌ی ناگوار و رفتار و سلوک مادرانه در این موقعیت، می‌توانست «گیتا» را نجات دهد. علاوه بر این، پنهان‌کاری و دادن اطلاعات به صورت قطره‌چکانی، ریتم کندی را برای فیلم به همراه آورده و بدتر این‌که قصد بر این بوده است که در نیمه‌ی دوم از این کدها رمزگشایی شود!

نیمه‌ی اول فیلم چنان کند و کشدار است که هر آن ممکن است تماشاگری از دیدن آن منصرف شود. در این بخش، صحنه‌ها و فصل‌های مختلفی در فیلم یافت می‌شوند که دست‌کم در نگاه اول نمی‌توان کارکرد دراماتیک مشخصی برایشان یافت. ماجرای حاملگی گیتا پس از سال‌ها و خطر سقط به دلیل سن بالا و سپس حفظ جنین پس از فقدان فرزند، عملا از فیلم حذف شده است؛ گویی هیچ جنینی در کار نیست و اصلا اهمیتی ندارد که از بین برود. همین بی‌اهمیتی هم نشان داده نمی‌شود تا لااقل تماشاگر با خود فکر کند که شرایط روحی گیتا به قدری بغرنج و به‌هم‌ریخته است که دیگر جنین درون رحمش هم برایش هیچ گونه اهمیتی ندارد؛ یا رابطه‌ی امیر (حمیدرضا آذرنگ) با نسترن که معماگونه تصویر می‌شود و سپس با این توجیه که امیر می‌خواهد برای فرزندان نسترن که در خارج هستند شناسنامه بگیرد، سروته ماجرا هم می‌آید.

«گیتا» سرشار از نکته و اطلاعات و خرده‌پیرنگ است، ولی انگار متن فیلمنامه به‌هم‌ریخته و هم چیز در آن جابه‌جا شده است. راستی ماجرای مورچه‌های زیر گلدان چه بود؟ مورچه نحس است و خبر از اتفاق ناگواری می‌دهد؟