یادداشتی بر کشتی یونانیِ تقوایی

«کشتی یونانی» یک مستند داستانی است که با نگاهی کم‌وبیش شعاری درباره تحولات خلیج فارس به‌ ویژه از زمانی که شیخ‌نشین‌های آن‌سوی آب و برخی جزایر ایران به بازار مکاره تبدیل شده و تجارت غیرنفتی ناشی از وجود ذخایر نفتی در این منطقه دارد به مرور خودش را به اقتصاد مفلوک و شکننده این سرزمین تحمیل می‌کند، ساخته شده است و می‌دانیم که این فیلم بخشی از یک پروژه چند فیلمی درباره جزیره کیش با عنوان کلی «قصه‌های کیش» است، که به سفارش سازمان منطقه آزاد کیش با مشاورت محسن مخملباف که خود نیز یکی از سازندگان این مجموعه بود، ساخته شده و کارگردانانی همچون بهرام بیضایی، رخشان بنی‌اعتماد، داریوش مهرجویی، ابوالفضل جلیلی و… در این مجموعه کار کردند و هر یک کوشیدند از منظر خود به ابعاد گوناگون گذشته، حال و آینده این جزیره که از نیم‌قرن پیش تاکنون، به مرکز ثقل تجارت در جنوب ایران تبدیل شده، بپردازند.

در این میان تقوایی که تجربه‌های متعددی در کار با موضوع‌های اقلیمی دارد، با استفاده از دو بازیگر – حسین پناهی و عاطفه رضوی- پژوهشی غیرمستقیم و عمیق درباره کشتی به‌گل‌مانده یونانی‌ها در حوالی کیش انجام داده تا به صورت کنایی از نابودی این جزیره سخن بگوید و این‌ که چگونه ملتی در کشاکش غرب و شرق دچار استحاله می‌شود. یکی از این صحنه‌های کنایی، استفاده از کارتن‌های خالی کالا‌های فرنگی به‌ عنوان زیرانداز توسط ساکنان این کشتی به‌گل‌نشسته است. آن هم در منطقه‌ای که روزگاری تولیدکننده بهترین فرش‌های حصیری بوده است. هر چند ضرباهنگ این فیلم ۸۴ دقیقه‌ای نسبت به سایر قسمت‌ها که توسط دیگران ساخته شده، کمی کند و ملال‌آور می‌نماید، اما درمجموع، تصاویر چشم‌نواز زنده‌یاد عظیم جوانروح و میزانسن‌های متقاعدکننده تقوایی به فیلم غنایی ستودنی بخشیده است.