برای ۷۷ سالگی عباس کیارستمی

اختصاصی فیلسین/ شمارش معکوس برای شروع و پایان عباس کیارستمی آغاز شد. یک تیرماه هزار و سی‌صد و نوزده، زمانی که او متولد شد شاید نمی‌دانست که ۷۶ سال بعد مزه‌ی سینمای دنیا را با «طعم گیلاس»اش عوض می‌کند.

اولین تجربه‌ی هنری کیارستمی کارگردان، نویسنده، تهیه‌کننده و عکاس مشهور و بین‌المللی ایران، نقاشی بود. او این هنر را تا پایان دوران نوجوانی ادامه داد تا آنجا که توانست برای اولین‌بار طعم دریافت جایزه را در سن ۱۸سالگی با برنده شدن در یک مسابقه‌ی نقاشی بچشد. او اندکی پس از این کامیابی، در دانشکده‌ی هنرهای زیبای دانشگاه تهران پذیرفته شد. در دانشگاه بیشتر به فراگیری نقاشی و طراحی گرافیک پرداخت و در هنگام تحصیل برای تأمین هزینه‌های زندگی به عنوان پلیس راهنمایی رانندگی مشغول به کار شد. کیارستمی از سال ۱۳۴۰ به عنوان نقاش تبلیغاتی در آتلیه ۷ و یکی دو مؤسسه‌ی دیگر به کار طراحی جلد کتاب، پوستر و آگهی‌های بازرگانی پرداخت و بعدها به «تبلی فیلم» رفت.

از سال ۱۳۴۶ در سازمان تبلیغاتی نگاره به طراحی و ساختن تیتراژ فیلم پرداخت که اولین آنها تیتراژ فیلم «وسوسه شیطان» ساخته‌ی محمد زرین‌دست بود. طراحی پوستر و ساخت تیتراژ فیلم‌های «قیصر» و «رضا موتوری» ساخته‌ی مسعود کیمیایی نیز به دست کیارستمی انجام شد. مدتی بعد از طرف فیروز شیروانلو، که مسئولیت «امور سینمایی کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان را داشت به کانون دعوت شد و در سال ۱۳۴۹ فیلم کوتاه «نان و کوچه» را ساخت.

با ساخت فیلم «مسافر» در سال ۱۳۵۳ مطرح شد. او در سینمای بعد از انقلاب سینمایی را پایه‌گذاری کرد که تا به حال فیلمسازان زیادی دنباله رو آن بوده و فیلم ساخته و مطرح شده‌اند. کیارستمی از ۱۳۴۱ تا ۱۳۴۵ روی هم رفته ۱۵۰ آگهی بازرگانی برای تلویزیون ایران ساخت. او تا پایان دهه سی آگهی آغاز فیلم‌هایی همچون «قیصر» ساخته‌ی مسعود کیمیایی و طرح کتاب‌های کودکان را انجام داد. کیارستمی در آهنگسازی، طراحی صحنه، پوستر و لباس، تدوین و حتی بازیگری و رهبری اپرا نیز فعالیت داشته و لازم به ذکر است که او در زمینه‌ی عکاسی طبیعت شناخته شده است. به تازگی دو کتاب از ادبیات کلاسیک ایران به نام‌های «حافظ به روایت عباس کیارستمی» و «سعدی از دست خویشتن فریاد» را منتشر کرده است. او در بسیاری از جشنواره‌های فیلم به عنوان داور حضور داشته که می‌توان از جشنواره فیلم کن در سال‌های ۱۹۹۳، ۲۰۰۲ و ۲۰۰۵ به عنوان برجسته‌ترین آن‌ها یاد کرد. مهمترین دلیل شهرت و آوازه کیارستمی این بوده که تحت تاثیر هیچ فیلمسازی نبوده و راه خودش را پیدا کرده، فیلم‌های او فرمول خاصی ندارد، او نه پیرو سینمای کلاسیک است و نه کاملا تحت تاثیر سینمای آوانگارد، رمز موفقیت او خلق دنیا و قواعدی است که مخصوص خودش است. عباس کیارستمی در سال ۱۹۹۷ با دریافت جایزه نخل طلای جشنواره فیلم کن توسط فیلم طعم گیلاس توانست یکی از افتخارات بزرگ خود را ثبت کند. در سال ۱۹۶۹ با پروین امیرقلی ازدواج کرد و بعد در سال ۱۹۸۲ از او جدا شد. حاصل این پیوند دو پسر به نام‌های احمد و بهمن است که بهمن کیارستمی در سن ۱۵سالگی توانست مدیر فیلمبرداری و کارگردان شود.

از زمان آغاز و شکل‌گیری سینما در ایران هنرمندان بسیاری آمدند و رفتند، اما تعداد کمی هستند که عنوان ماندگاری برای سینما داشته‌اند.

عباس کیارستمی، متولد یک تیرماه هزارو سی‌صد و نوزده هنرمندی است که نه تنها به خاطر آوازه‌ی جهانی‌اش بلکه بابت تاثیری که روی سینمای ایران گذاشت، شاگردانی که تربیت کرد، نگاه ویژه‌ای که به کودکان در فیلم‌هایش داشت، شعرهایی که نوشت، عکس‌هایی که گرفت و... توانست به عنوان یکی از ماندگارترین چهره‌های سینمای ایران مطرح شود.

با وجود کم‌لطفی به او و هنرش، فیلم‌هایش در ایران مهجور ماند و دیده نشد. باور او براین است که ماندن مهم‌ترین تصمیم برای زندگی حرفه‌ای‌اش بوده و می‌گفت که حضور همیشگی‌اش در ایران و ملیت ایرانی‌اش توانایی او در ساخت فیلم‌هایش را دوچندان کرده.

او در مصاحبه‌ای گفته بود شرایط فعلی در ایران موجب ناراحتی من شده، اما از آنجایی که می‌خواهم فیلم‌سازی را ادامه دهم، باید این شرایط را بپذیرم. شرایط سیاسی در ایران برای ساخت فیلم ایده‌آل نیست. به‌طور طبیعی من ترجیح می‌دهم به زبان مادری‌ام فیلم بسازم، اما در شرایط فعلی امکان‌پذیر نیست. به‌عنوان یک فیلم‌ساز، مهم این است که اگر دری به روی شما بسته باشد، باید در باز دیگری را پیدا کنید و این همان چیزی است که با ساخت فیلم در خارج از کشور انجام داده‌ام. این به معنای آن نیست که من از فیلم‌هایی که در خارج از ایران ساخته‌ام ناراضی‌ام. زبان سینما یک زبان جهانی است. اما من می‌خواهم به زبان خودم فیلم بسازم.

عباس کیارستمی، متولد یک تیرماه هزار و سی‌صد و نوزده: اگر درختی را که ریشه در خاک دارد از جایی به جای دیگر ببرید، آن درخت دیگر میوه نمی‌دهد و اگر بدهد آن میوه دیگر به خوبی میوه‌ای که در سرزمین مادری‌اش می‌تواند بدهد نیست. این یک قانون طبیعت است. فکر می‌کنم اگر سرزمینم را رها کرده بودم درست مانند این درخت شده بودم.

آقای کیارستمی عزیز، یادآوری سالروز تولدتان با بغضی همراه است که جای خالیتان را برای سینما و برای دوستدارانتان پررنگ می‌کند.

آقای کیارستمی بزرگ، متولد یک تیرماه هزار و سی‌صد و نوزده تولدتان مبارک. برقرارید و مانا.