مادرانه

«گیتا» اولین فیلم مسعود مددی یک ملودرام خانوادگی است که می‌کوشد روابط میان مادر و فرزند را به مخاطب نشان بدهد، اما فیلمساز برای به هدف رسیدن سوژه از المان‌های ساده‌‌انگارنه‌یی استفاده کرده است به طوری که از شروع فیلم حتی تا نیمه‌های آن، ساختار مختصاتی «گیتا» به تله فیلم‌ها شباهت پیدا کرده است. مهم‌ترین عنصر فیلم جریحه‌دار کردن احساسات مخاطب است و فیلمساز سعی کرده با نماهای تاثیر برانگیز عواطف مخاطب را جریحه‌دار کند. اگر چه مددی در بعضی از پلان‌ها یا دیالوگ‌ها توانسته حس‌های متقابل را به تماشاگر انتقال دهد اما روش منتقل کردن احساسات در سینما با تلویزیون تفاوت‌های زیادی دارد. واکنش‌های «گیتا» پس از مرگ پسر جوانش متین که به دلیل درس خواندن به خارج از کشور رفته، بسیار کلیشه‌ای و تلویزیونی است. مادری که پس از شنیدن خبر مرگ فرزندش غش و ضعف می‌کند یا توان حرف زدن ندارد و ناسازگاری می‌کند را بارها در فیلم‌های تلویزیونی دیده‌ایم. دقیقا مشکل اساسی فیلم «گیتا» در همین کلیشه‌هاست که باعث می‌شود خط روایی فیلم آسیب ببیند. اما از میانه‌ی فیلم درست در جایی که فیلمساز فکر می‌کند که می‌تواند با ورود نسترن به قصه روایت را تغییر بدهد، ریتم فیلم از آن بی‌حرکتی و کسالت در می‌آید. اگر چه تماشاگر از ورود نسترن به قصه و شنیدن اینکه متین فرزند واقعی امیر و گیتا نبوده غافلگیر نمی‌شود، اما این تغییرِ فازِ ناگهانی در راستای هدف کلی فیلم توانسته قصه را سرپا نگه دارد. کلیت درام با افت و خیز مواجه می‌شود، به طوری که در بعضی از سکانس‌های فیلم منطق روایی وجود ندارد و فیلمساز سعی می‌کند با ارجاعات کلامی یا خاطره تعریف کردن به سکانس‌هایش شکل بدهد. از سوی دیگر فیلم از تماشاگر جلوتر است و اطلاعات را به صورت سکانس به سکانس، به تماشاگر انتقال می‌دهد. اگر موضوع متین از همان اول فیلم در زمانی که گیتا و امیر در حال بده و بستانِ خاطرات جوانی‌شان بودند رو می‌شد، خط روایی قصه می‌توانست تاثیر برانگیزتر باشد؛ اما در نقاطی از فیلم شک و قضاوت‌های عجولانه‌یی دیده می‌شود که نمی‌توانند به پیشبرد درام کمکی کنند. شک گیتا به امیر در یک سکانس شکل دراماتیک می‌گیرد اما در سکانس دیگر تاثیرش را از دست می‌دهد. اساسا کلیاتِ فیلم بلاتکلیف است فیلمنامه‌نویس در برهه‌های مختلف زمانی هر کدام از شخصیت‌ها را به عنوان قهرمان معرفی می‌کند، اما مشخص نیست که قهرمان فیلم کدام‌اند، متین ، گیتا، امیر یا نسترن؟ با اینکه موضوع فیلم «گیتا» آن چنان پیچیده و تعلیق‌وار نیست، اما سمت و سوی قصه ابهام برانگیز است. در بعضی از سکانس‌ها امیدواری را در شخصیت‌ها می‌بینیم و در بعضی سکانس‌ها غم و اندوهی را که به سیاه‌نمایی نمی‌رسد، اما رفتار و واکنش آدم‌های فیلم در مواجهه با بحران متقاعد کننده نمی‌باشد. به طور مثال اگر نسترن طور دیگری وارد قصه می‌شد یا موضوع ناباروری گیتا در جوانی طور دیگری روایت می‌شد، این امکان وجود داشت که موضوع فیلم «گیتا» به آن هدف مورد نظر برسد. آنچه که در فیلم «گیتا» احساس می‌شود این است که مددی نکات مهمی را در فیلم رها کرده و به سمتِ عواطف و احساسات رفته است. به طور مثال به یاد بیاورید در سکانسی نسترن فلشی به امیر می‌دهد که در آن فیلم لحظات قبل از تصادف متین ضبط شده است، اما امیر آن فیلم را نگاه نمی‌کند و پاکش می‌کند! پس منطق آن سکانس چیست؟ اینکه فیلمساز بخواهد به طور قطره چکانی اطلاعات به مخاطبش بدهد یا هر جایی که صلاح دید آن اطلاعات را از مخاطب پنهان کند به فیلم ضرر می‌رساند. چرا که سینما نشان دادن استشمام کردن لباس‌های پسر جوان مرگ شده توسط مادر یا گریه‌ی پدر در ارتفاع دکل مخابراتی نیست. اساسا فیلم سینمایی باید جلوتر از مخاطب باشد اما فیلم «گیتا» با تماشاگرش هم سو نیست. چرا که نمی‌شود از طریق خاطره گفتن و اتفاقات نوستالژیک در بهره‌گیری از علائق یک مُرده قصه را گسترش داد. فیلم شصت ثانیه‌ای ساختن یا ارتباط اینترنتی آن دختر پرستار با متین اگر از فیلم حذف می‌شد آسیبی به کلیت «گیتا» نمی‌رسید. مددی می‌توانست به جای این خرده روایت‌های دست و پا گیر زمینه‌ی داستان گویی‌اش را گسترش بدهد.

فیلم «گیتا» در قالب یک فیلم ملودرام شخصیت محور فقط توانسته در درونیات گیتا عمیق شود و هدف قصه به طور واضح بیان نمی‌شود. به طوری که شخصیت‌های دیگر فیلم در سطح باقی می‌مانند که این به نتیجه‌ی نهایی فیلم آسیب رسانده است. فیلم «گیتا» با این سروشکل که می‌بینیم برای مسعود مددی که تجربه‌ی اولین فیلم سینمایی‌اش است قابل قبول می‌باشد اما صدای فیلم و تدوین از نکات منفی این فیلم است. اتصال نماها در بعضی از سکانس‌ها و حرکات دوربین و استفاده‌ی دوربین روی دست منطق نماها را از بین برده است و در بعضی از سکانس‌ها صدای بازیگران نامفهوم به گوش تماشاگر می‌رسد. مهم‌ترین برگ برنده‌ی فیلم بازی مریلا زارعی است که توانسته در نقش یک مادر به درستی ابراز احساسات کند اما بهتر می‌بود که این ابراز احساسات در قالب چهارچوب‌های دراماتیک صورت می‌گرفت آنگاه به جذابیت فیلم هم افزوده می‌شد. اگر چه «گیتا» از فیلمنامه آسیب دیده است اما این قابلیت را دارد تا مخاطب عامِ سینما با آن تا حدودی ارتباط برقرار کند که آن هم به دلیل بازی مریلا زارعی است.