«بهمن فرمان‌آرا» فيلم به فيلم تنزل كرده است

برايم باورنكردنی و عجيب مأيوس‌كننده است كه فيلمساز پيشكسوت و توانمندی در حد «بهمن فرمان‌آرا»، فيلم به فيلم تنزل كرده و به «خاك آشنا»يی رسيده است كه پر از حرافی و شتابزدگی است و مانده‌ام چرا بايد اين شعارهای سطحی و پوسيده را به اسم «گفت‌وگو» در دهان بازيگران گذاشت و در پی ربط آن‌ها بايد لااقل بديهی‌ترين قواعد دراماتيك نبود. واقعا چه كسی باور می‌كند كه «بهمن فرمان‌آرا» فيلمنامه‌ای تا اين حد بی‌سر و ته نوشته باشد و در عين حال بخواهد از همه چيز بگوييد، از عشق گرفته كه نه در بازگشت عشق قديمی مرد متبلور می‌شود و نه در تكرار بی‌كاركرد تابلوی خوشنويسی «آی عشق چهره‌ی آبی‌ات پيدا نيست». «خاك آشنا» قرار است مؤاخذه نسل تازه هم باشد و در عين حال از كوتاهی پدر و مادرها هم بگويد؛ اما فقط يك مشت حرف كلی و نخ‌نماشده می‌زند كه ارزش گفته شدن در يك مصاحبه خيابانی برای تلويزيون هم ندارد، اين همه حرف در غالبی كشكول‌گونه كه می‌خواهد از رشد واردات، غارت عتيقه‌جات، اعتياد، ادبيات، مشكل جوانان، بازجويی فنی، خرافات، لانه زنبور و... بگوييد و در عين حال انتظار دارد كه جوان‌ها با ديدن اين فيلم شبيه «بابك» رفتار كنند و به سرعت متنبه و متحول شوند. واقعا چرا تلقی خالق «شازده احتجاب» كه همچنان يكی از آثار برتر سينمای ما است، تلقی‌اش از هنر و انديشه در حد كتاب دست گرفتن و موسيقی كلاسيك گوش كردن و پای بوم نقاشی نشستن باشد... و بعد آن تحول خلق‌الساعه و نامربوط كه نقاش از زيرزمين خانه به هوای آزاد بيايد و نقاشی كند. عجيب‌ترين اعتياد و غيرقابل باورترين ترك اعتياد را هم در اين فيلم ديدم و واقعا نمی‌فهمم كه چرا تلقی استاد از سكانس در اين حد است كه هر چه به ذهنش می‌رسد برای يك سكانس می‌نويسد و در فيلم می‌گذارد گويا اين كه اصلا به ارتباط و نقش آن فكر نمی‌كند، مثلا: فصل حضور ناگهانی و شبانه دوستان «بابك» كه برايش موادمخدر آورده‌اند و بعد صبح آنجا را ترك می‌كنند چه توجيهی دارد؟ آيا واقعا برای نشان دادن دوستان ناباب همين جور ناگهانی بايد آن‌ها را از تهران به كردستان آورد و صبح دوباره برشان گرداند. آدم‌های «خاك آشنا» همه‌شان رها شده و خنثی هستند و رخدادهای فيلم كاملا سطحی و ناپيوسته مجموعه اين‌ها قرار است ما را به دنيا و ذهن اثر (و سازنده‌اش) جلب كند اما صندلی ما را به برهوت ناباوری می‌برند. واقعا گاهی حس می‌كنم كه اين‌ها با اين رفتار و گفتارشان از سياره‌ای ديگر به اين دنيا پرتاب شده‌اند، آن غار و احيانا معناشناسانه را هم واقعا نمی‌دانم به كجای فيلم ربط دهم و قرار است گره داستانی هم در آنجا باشد كه بازيگران حرفه‌ای و موفقی در حد «رضا كيانيان» عزيز، «رويا نونهالی»، «بابك حميديان» و «بيتا فرهی» چطور می‌شود كه تا اين حد آماتور، نابلد و رهاشده باشند. با اين استدلال «رضا كيانيان» موافق نيستم كه صرفا به حرمت پيشكسوتی استاد هر فيلمنامه و فيلمی را كه نام «بهمن فرمان‌آرا» در آن باشد قبول كند. می‌دانم كه لحنم تند است اما آقای «بهمن فرمان‌آرا» می‌داند كه چه احترامی برای شخص ايشان و پيشينه هنری‌شان قائلم اما به ما منتقدانی كه فقط به سينما می‌انديشيم حق بدهد كه از ديدن فيلمی تا اين حد ضعيف آشفته شويم و دلمان بسوزد كه چرا وی از اين كارها می‌كند.